Osiyo bo‘ribosarlari: O‘rta Osiyo cho‘pon iti, tobet, alabay va Kavkaz bo‘ribosari
Qo‘riqchi itlarning to‘rtta qarindosh tipi va nega ular uchun aniq shajara shunchalik muhimligi haqida qisqacha.
«Osiyo bo‘ribosarlari» umumiy nomi ostida ko‘pincha O‘rta Osiyo, Qozog‘iston va Kavkazning yirik qo‘riqchi va cho‘pon itlari birlashtiriladi. Ular asrlar davomida ko‘rgazmalarda emas, balki ishda — suruvlar yonida, qishlovlarda, tog‘larda tanlab kelingan.
O‘rta Osiyo cho‘pon iti
Guruhning eng mashhur vakili. Yirik, vazmin, kuchli fe’l-atvorli, qarorlarida mustaqil it. Zot ichida ko‘plab mahalliy tiplar mavjud.
Tobet
Qozoq dasht bo‘ribosari. Suruv va uy-joyning chidamli qo‘riqchisi, haroratning keskin o‘zgarishlariga o‘rgangan. Tobetlarning ko‘plab liniyalari itboqarlar va cho‘ponlar xotirasida saqlanadi, shuning uchun ularni yozib qo‘yish ayniqsa muhim.
Alabay
O‘rta Osiyo cho‘pon itining turkmancha nomi: «ala» — ola-bula. Vazminligi uchun qadrlanadigan xotirjam va qo‘rqmas qo‘riqchi.
Kavkaz bo‘ribosari
Kundalik hayotda Kavkaz cho‘pon itini shunday atashadi — qalin junli va qat’iyatli fe’lli kuchli tog‘ iti.
Aniq shajara nima uchun kerak
Aborigen zotlarda ko‘plab ajdodlar faqat laqabi bo‘yicha ma’lum, bir xil laqab esa turli itlarda uchrashi mumkin. Boribasar noma’lum ajdodni belgilash imkonini beradi, bunda undan yuqoridagi ma’lum itlar yo‘qolmaydi, va bo‘lajak kuchukchalarning inbriding koeffitsiyentini darhol ko‘rsatadi. Bu juftlashlarni rejalashtirish va liniyalarning ishchi sifatlarini saqlab qolishga yordam beradi.
