Төбет породасынын стандарты

1. Жалпы дене түзүлүшү жана жыныстык тиби

Кемчиликтер: кургак, өтө массивдүү же бош дене түзүлүшү; жерге жакындык же коренастык; дене пропорциясынын кыскалыгы; булчуңдардын жетишсиз өнүгүшү; эркек иттердин жыныстык тибине туура келбеши, ургаачы типте болушу; урук бездеринин начар өнүгүшү.

2. Жүрүм-туруму / темпераменти

Норма: күчтүү жана чыдамкай.

Кемчиликтер: тартынчаактык; шалдыроо; ашыкча козголуучулук.

Дисквалификациялоочу кемчиликтер: коркоктук; башкарылбаган агрессия.

3. Башы

Норма: башы оор, массивдүү, каш үстүндөгү жана жаак сөөк доголору, төбө кыркасы жана желке дөңсөөсү жетиштүү өнүккөн.

Баш сөөгү: орточо кең, сүйрү, узун. Маңдайы жалпак, ортосунда анча чоң эмес оюгу бар.

Маңдайдан тумшукка өтүүсү: жай, жумшак.

Мурун учу: чоң, кара, бир өңдүү боёлгон, таноолору кең. Ачык түстөгү иттерде кочкул күрөң болуусуна уруксат берилет. Төмөнкү жаактан алдыга карай бир аз чыгып турат.

Тумшугу: баш сөөгүнүн узундугунан бир аз кыска; көз алдындагы бөлүгү толук эмес; мурун учуна карай дээрлик ичкербейт; мурун учуна жакын жерде жеңил дөңсөөсү бар. Тумшуктун сызыгы маңдай сызыгына карата бир аз төмөн жайгашат.

Эриндери: калың. Үстүнкү эриндин жээги мизи жок, төмөнкү эринди жаап турат. Эриндердин кочкул жээги артыкчылыктуу.

Кемчиликтер: тумшуктун кыскалыгы — баштын узундугунун 1/3 бөлүгүнөн аз — же узундугу — баштын узундугунун 1/2 бөлүгүнөн көп; өтө ачык жаак сөөктөрү; чыгып турган каш үстүндөгү доголор; тумшук менен маңдай сызыктарынын параллелдүүлүгү; ачык түстөрдө күрөң мурун учу.

Оор кемчиликтер: жалпы дене түзүлүшүнө шайкеш келбеген — өтө массивдүү, тар, кыска же жеңил — баш; катуу томпок маңдай; күмбөз сымал баш сөөгү; маңдайдан тумшукка кескин өтүү; өтө ачык желке дөңсөөсү; өтө томпок жаак сөөктөрү; каш үстүндөгү доголордун жоктугу; тумшуктун маңдайдан узун болушу; өйдө кайрылган же учтуу тумшук; ичке, жабыша турган эриндер.

4. Жаактары / тиштери

Норма: жаактары кең, бекем, күчтүү, жакшы өнүккөн, ээги так көрүнөт. Кайчы сымал тиштешүү. Үч жаштан улуу иттерде түз тиштешүүгө жол берилет. Тиштери толук, абдан чоң, ак, бири-бирине тыгыз жайгашкан. Кесүүчү тиштердин түптөрү бир сызыкта турат.

Кемчиликтер: жашына ылайык эмес жешилген тиштер; аз өлчөмдөгү сары өңөр же эмалдын бузулушу — тиш бетинин 1/3 бөлүгүнө чейин; төмөнкү жаактагы кесүүчү тиштердин түптөрү бир сызыкта болбоосу; орточо өлчөмдөгү тиштер; үч жашка чейинки түз тиштешүү; төмөнкү жаакта биринчи премолярлардын жоктугу; ашыкча премолярлар.

Оор кемчиликтер: майда, сейрек, сары, эмалы катуу бузулган — тиш бетинин 1/3 бөлүгүнөн көп — тиштер; үстүнкү жаактагы кесүүчү тиштердин түптөрү бир сызыкта болбоосу; үч жашка чейинки түз тиштешүү; биринчи премолярлардан башка бир премолярдын же молярдын жетишпеши; ашыкча тиштер.

5. Көздөрү

Норма: кичинекей, кыйгач коюлган, бири-биринен алыс жана терең жайгашкан, кочкул күрөң. Ачык түстөрдө жүн түсүнө ылайык көз түсүнө жол берилет. Көзүнүн кесилиши бадам сымал. Кабактары калың, үчүнчү кабагы ачык көрүнөт. Кабак четтеринин кочкул пигментациясы артыкчылыктуу. Карашы анча таасирдүү эмес, сүрдүү жана оор.

Кемчиликтер: күңүрт; ачык күрөң көздөр.

Оор кемчиликтер: түз коюлган; сүйрү же тегерек кесилиште; томпок; жүн түсүнөн ачык; ар башка түстөгү; сары, жашыл, көк же боз көздөр; алактап чыккан, ачык, түссүз, сары, жашыл же боз көздөр; тынчы жок, ары-бери чуркаган караш; пигментсиз, өтө бош, калың, салаңдаган кабактар.

6. Кулактары

Норма: кичинекей, салаңдаган, үч бурчтуу, көз деңгээлинен бир аз жогору коюлган. Кулак түбүнүн негизи кичинекей. Күчүк кезинде кыска кылып кесилет.

Кемчиликтер: көз деңгээлинде коюлган кулактар.

Оор кемчиликтер: төмөн коюлган; жарым тик; тегеректелген кулактар.

7. Моюну

Норма: башынын узундугуна тең, түбү кең, кубаттуу, арка сызыгына карата 35–45 градус бурчта коюлган, өзүнө мүнөздүү, бирок ашыкча эмес алкымы бар.

Кемчиликтер: моюндун өтө бийик коюлушу; булчуңдарынын жетишсиз өнүгүшү.

Оор кемчиликтер: моюндун өтө бийик же төмөн коюлушу; алкымдын жоктугу же ашыкча өнүгүшү.

8. Корпусу

Үстүңкү сызыгы: эркин турганда ит бош кармалат. Мында үстүңкү сызыкта мүнөздүү анча чоң эмес жумшак ийилүү болот; анын эң төмөнкү чекити — кайра ойдуң, ал эми эң жогорку чекиттери — соолук жана жамбаш дөңсөөлөрү. Кыймылда же чыңалган турууда соолуктан баштап үстүңкү сызык түз, серпилгич жана бекем. Булчуңдары кубаттуу, омурткалардын кылкан сымал өсүндүлөрүнүн учтары билинбейт.

Соолугу: жакшы байкалган, кең, узун — кайра ойдуңга чейин жеткен — кубаттуу, айрыкча эркек иттерде.

Аркасы: бекем, кең, булчуңдары жакшы өнүккөн, кайра ойдуңу аз гана байкалат.

Бели: кең, бекем, серпилгич, кубаттуу булчуңдар менен жакшы толгон. Табигый турууда бир аз томпок, чыңалган турууда жана жортууда түз.

Крупу: узун, кең, жалпак, эңкейиш, булчуңдуу.

Көкүрөгү: кесилиши сүйрү, көлөмдүү, орточо кең, узун, терең, далыдан кийин кеңейген, чыканак деңгээлине чейин же бир аз төмөн түшкөн; жалган кабыргалары узун. Төш асты анча ачык эмес.

Курсагы: орточо тартылган.

Кемчиликтер: булчуңдардын жетишсиз өнүгүшү; соолуктун начар байкалышы; арканын тардыгы; кайра ойдуңдун өтө ачыктыгы; белинин бир аз тар же жеңил томпок болушу; крупунун тоголок, кыска же катуу кыйшайышы; көкүрөгүнүн жетиштүү терең болбоосу — чыканакка 2–3 сантиметрден ашык жетпөөсү; көлөмүнүн жетишсиздиги; кабыргалардын ашыкча томпоктугу; курсактын өтө тартылышы же салаңдашы.

Оор кемчиликтер: үстүңкү сызыктын томпок, катып калган же салаңдаган, жумшак болушу — эркин да, чыңалган турууда да жана кыймылда да; булчуңдарынын өнүкпөшү; соолуктун ачык эмес, төмөн, тар же кыска болушу; арканын тар, кыска, салаңдаган же бүкүр болушу; кайра ойдуңдун жоктугу; белинин тар, өтө томпок болушу; крупунун тар, кыска, катуу кыйшайган же горизонталдуу болушу; көкүрөгүнүн жалпак, тар, тайыз, жетишсиз өнүккөн же бочка сымал болушу; жалган кабыргалардын катуу кыскарышы; төш астындын өтө ачыктыгы; белинин узун, ичке кирген же ашыкча томпок болушу; курсактын кескин тартылып кетиши.

9. Куйругу

Норма: бийик коюлган, жоон. Күчүк кезинде кесилет, көбүнчө узундугунун болжол менен 1/3 бөлүгү калтырылат. Кесилбеген түрүндө орок сымал түшүп, шыйрак муундарына чейин жетет.

Кемчиликтер: ичке куйрук.

Оор кемчиликтер: төмөн коюлган куйрук.

10. Алдыңкы буттары

Норма: жетиштүү узун, бекем, булчуңдуу; алдынан караганда түз жана бири-бирине параллель. Чыканакка чейинки бийиктиги соолуктагы бийиктиктин жарымына тең же бир аз чоң.

Ийиндери: булчуңдуу, бекем. Ийин-жаурын муунунун бурчу жетиштүү ачык. Жаурындары узун, кыйгач коюлган.

Чыканактары: так артка багытталган.

Билектери: түз, бекем, кесилиши тегерек. Билек мууну даана көрүнөт.

Шыйрактары: кең, бекем, бир аз кыйгач коюлган.

Кемчиликтер: булчуңдардын жетишсиз өнүгүшү; буттардын тар, жакындашкан же өтө кең коюлушу; ийин-жаурын бурчунун жетишсиздиги; чыканактардын бир аз сыртка же ичке бурулушу; өтө кыйгач шыйрактар; бут учтарынын жеңил сыртка же ичке бурулушу.

Оор кемчиликтер: кыска; бут сөөктөрүнүн ийри же деформацияланган болушу; булчуңдардын өнүкпөшү; жаурындын тик коюлушу; чыканактардын катуу сыртка же ичке бурулушу.

11. Арткы буттары

Норма: бекем, булчуңдуу. Артынан караганда түз жана бири-бирине параллель, алдыңкы буттар менен шайкеш. Алдыңкы буттарга караганда бир аз кеңирээк коюлган. Бардык муундарынын бурчтары жакшы ачык.

Сандары: кең, булчуңдары жакшы өнүккөн. Сан сөөктөрү бир аз кыйгач коюлган.

Балтырлары: бекем, булчуңдары өнүккөн, кыйгач коюлган. Тарамыштары калың, серпилгич; согончок дөңсөөсү жакшы көрүнөт, тоголок.

Тизе жана шыйрак муундары: жакшы ачык, так чийилген.

Тамандары: бекем, тик коюлган. Буттары чоң: алдыңкылары тегерек, арткылары узунчадай; томпок, манжалары бекем жана тыгыз жыйналган. Таман жаздыкчалары калың, териси катуу жана жоон.

Кемчиликтер: муун бурчтарынын жетиштүү ачык эместиги; буттардын кең, жакындашкан же тар коюлушу; кошумча манжалардын болушу — алынбаган учурда; манжалардын бир аз жайылып же жалпайып калышы.

12. Жүрүшү / кыймылы

Норма: үнөмдүү, эркин, жеңил. Жортууда үстүңкү сызыгы тегиз жана бекем, алдыңкы жана арткы буттардын муундары эркин жазылат, аркасы менен бели серпилгич иштейт. Мүнөздүү жүрүштөрү — жай кадам жана буттарын изме-из койгон жумшак, жер боорлоп жүргөн жортуу.

Кемчиликтер: муундардын жетиштүү эркин жазылбашы.

13. Териси

Норма: калың, тыгыз, серпилгич, тери астындагы клетчаткасы жакшы өнүккөн, булчуңдарга салыштырмалуу кыймылдуу. Моюн жагында мүнөздүү алкым түзөт.

Кемчиликтер: серпилгич эмес тери.

14. Жүнү

Норма: жүнү калың, орой, түз, түбү жакшы өнүккөн, бирок узун эмес — кылчык жүндөн кыска. Башында жана буттарынын алдыңкы бетинде жүнү кыска, түз, денеге тыгыз жабышкан. Моюнунда узунураак жабын жүн «жака» түзөт, ал айрыкча эркек иттерде жакшы өнүккөн; сандарынын арткы жагында «шым» болот. Тамакта жана алкым жагында жүн өзгөчө калың жана тыгыз. Жүн жабынынын узундугу 10–15 сантиметрге чейин, жүн денеге жакшы жабышкан, жасалга жүнү начар өнүккөн жана көзгө урунбайт.

Кемчиликтер: жүндүн денеге тыгыз жатпашы; түбүнүн кылчык жүн менен бирдей же андан узун болушу; манжалардын арасындагы жүндүн узун, калың жана жумшак болушу — манжалардан узун.

15. Түсү

Норма: табигый түстөрдүн жана өңдөрдүн баары мүнөздүү: сары, ачык сары, кызыл, боз, күрөң, кара.

Кемчиликтер: тактуу — түстүү тактардын үлүшү 30 пайыздан аз; ак; бир өңдүү.

16. Өлчөмү

Соолуктагы бийиктиги жамбаштагы бийиктикке тең; башынын узундугу соолуктагы бийиктиктин кеминде 40 пайызын түзөт; корпусунун узундугу соолуктагы бийиктиктен болжол менен 10 пайызга узун, мында эркек иттер ургаачыларга караганда бир аз жыйнак. Эркек иттердин оптималдуу бою — 72–75 см, ургаачылардыкы — 65–70 см.

Дисквалификациялоочу кемчиликтер

Коркоктук, холериктик, башкарылбаган ачуулук; бир тараптуу же толук крипторхизм; кем тиштешүү; алдыга тиштешүү; тиштердин толук эместиги — ар кандай айкалышта экиден көп тиштин жоктугу; көздөрүнүн ар башка түсү; күрөң түс — мурун учу, кабак четтери жана эриндери күрөң болгондо — же көк түс — мурун учу, кабак четтери жана эриндери боз болгондо — ар кандай айкалышта; тармал жумшак жүн; муундардын начар бекемделиши, тең салмаксыз кыймылдар; ургаачы тибиндеги эркек иттер.

Эскертүү: эркек иттерде калтага толук түшкөн, нормалдуу өнүккөн эки урук бези болушу керек.